Een scherp mes maakt koken een stuk aangenamer. Tomaten snijd je in dunne plakjes zonder ze te pletten, uien huilen minder en je hebt meer controle over wat je doet. Toch worden de meeste messen sneller bot dan nodig, simpelweg door kleine gewoontes in de keuken.
Het goede nieuws is dat je met een paar aanpassingen veel winst behaalt. Hieronder vind je zeven praktische tips over snijplanken, aanzetten, slijpen, schoonmaken en opbergen. Zo gaan je messen jarenlang mee en blijven ze doen waarvoor je ze hebt gekocht.
Tip 1: kies de juiste snijplank
De ondergrond waarop je snijdt, heeft meer invloed op de scherpte dan je misschien denkt. Glazen, marmeren of stenen planken zien er mooi uit, maar ze zijn keihard en maken de snijkant in korte tijd bot. Ook snijden op een bord of direct op het aanrecht is funest voor je mes.
Kies liever voor een plank van hout of goed kunststof. Hout, zoals eiken, beuken of esdoorn, geeft een beetje mee en spaart de snede. Een kopshouten plank, waarbij je op de uiteinden van de houtvezels snijdt, is extra vriendelijk voor je messen. Kunststof planken zijn handig voor rauw vlees en vis, omdat je ze makkelijk heet kunt afwassen.
Tip 2 en 3: zet aan en slijp op tijd
Aanzetten en slijpen worden vaak door elkaar gehaald, maar het zijn twee verschillende dingen. Bij gebruik buigt de flinterdunne snijkant een beetje om. Met een aanzetstaal of keramische aanzetstaaf duw je die kant weer recht. Je haalt daarbij nauwelijks materiaal weg. Doe dit om de paar keer koken, met een paar rustige halen aan beide kanten onder een vaste hoek.
Slijpen is ingrijpender: je haalt staal weg en maakt een nieuwe snijkant. Dat hoeft maar een paar keer per jaar, afhankelijk van hoe vaak je kookt. Een slijpsteen geeft het mooiste resultaat, al vraagt het wat oefening. Begin met een grove korrel als het mes echt bot is en werk af met een fijne korrel. Twijfel je, dan kun je je messen ook laten slijpen door een vakman.
Tip 4: was met de hand
De vaatwasser lijkt handig, maar is een van de grootste vijanden van een goed mes. Het agressieve vaatwastablet, de hoge temperatuur en het rammelen tegen ander serviesgoed tasten de snijkant aan. Houten heften kunnen bovendien gaan splijten of uitdrogen.
Spoel je mes daarom direct na gebruik af met warm water en een druppel afwasmiddel, en droog het meteen af met een theedoek. Laat het niet in de gootsteen liggen tussen pannen en bestek, want dan raakt de snede beschadigd en loop je kans dat je je snijdt. Wil je meer weten over verschillende soorten messen en ander keukengerei, dan vind je op 123keukenplaza uitleg en vergelijkingen die je op weg helpen.
Tip 5 en 6: berg je messen goed op
Een mes dat los in een la ligt, schuurt bij elke beweging langs andere voorwerpen. Daardoor ontstaan kleine bramen en inkepingen in de snijkant. Daarnaast is het gewoon onveilig om in een la vol losse messen te grabbelen.
Er zijn betere oplossingen. Een messenblok houdt de messen netjes gescheiden, al kun je het beste een model kiezen waarin het lemmet niet over het hout schuurt. Een magnetische strip aan de muur is ruimtebesparend en laat je messen goed drogen; plaats het mes met de rug eerst tegen de magneet om tikken te voorkomen. Bewaar je messen toch in een la, gebruik dan een lade-inzet of bescherm elk lemmet met een eigen schede.
Tip 7: gebruik het juiste mes voor de klus
Veel schade ontstaat doordat een mes wordt ingezet voor iets waarvoor het niet gemaakt is. Een dun koksmes is ideaal voor groente en vlees, maar niet om botten door te hakken of bevroren producten te bewerken. Een paar vuistregels helpen:
- Gebruik een hakmes of keukenschaar voor botten en kraakbeen.
- Snijd brood met een kartelmes, niet met je koksmes.
- Schraap gesneden ingrediënten van de plank met de rug van het mes, niet met de snijkant.
- Gebruik nooit een mes om blikken, verpakkingen of pakketjes open te maken.
Kleine moeite, groot verschil
Wie zijn messen goed behandelt, merkt het verschil elke dag in de keuken. Een houten plank, regelmatig aanzetten, af en toe slijpen, handwas en een veilige plek om ze op te bergen: het zijn eenvoudige gewoontes die weinig tijd kosten. Begin met een of twee tips die het makkelijkst bij jou passen en breid het daarna uit. Zo blijven je messen scherp, veilig en een plezier om mee te werken.